{{product.Title}}
- {{product.Brand}}
- {{product.ArticleNumber}}
- {{product.GTIN}}
Niet meer leverbaar
Het duurzaam verwarmen en koelen van kerken moeilijk? Een “deken” van warme of koude lucht werkt perfect
Het vloeroppervlak van veel kerken is flink. Een paar honderd vierkante meter hebben de meeste wel. En dan zijn de centrale zalen, waarin de samenkomsten plaatsvinden, gemiddeld zeker 12 tot 15 meter hoog. Hoe verduurzaam je zulke immense gebouwen? Bij Technisch Installatieburo Hevel B.V. (ITH) en A1 Montage Barneveld B.V. laten ze met producten van Nathan zien dat het kan.
Om grote, hoge gebouwen te verduurzamen, is gedegen expertise en goede samenwerking nodig. “Het verduurzamen van kerken is iets waar veel kerkbesturen mee bezig zijn”, vertelt Hans Steenbeek, eigenaar van A1 Montage uit Barneveld. “Er zijn kerken die een andere functie krijgen. Die worden bijvoorbeeld omgevormd tot zorginstelling of appartementencomplex. Maar er worden ook kerken verduurzaamd zodat ze nog lang in gebruik kunnen blijven. En er worden nieuwe kerken gebouwd.” ITH en A1 Montage verduurzaamden de afgelopen jaren meerdere kerken en zijn inmiddels expert op dit gebied. Nathan levert voor hun projecten regelmatig installaties, vloerverwarmingssystemen en advies.
Geen overbodige m3 verwarmen
Sjacco Joosten is projectleider W-installaties bij ITH in Ederveen. Hij werkt er 21 jaar. “In onze regio zijn veel kerken nog in gebruik. Via mond-tot-mondreclame krijgen we steeds meer opdrachten om religieuze panden te verduurzamen.” Sinds 2008 werken ze bij ITH met de producten van Nathan. Ook de samenwerking met A1 Montage uit Barneveld startte dat jaar. “A1 is onze vaste installateur als we met producten van Nathan werken.”
Hoe zorgen deze samenwerkers ervoor dat de kerkgangers in een comfortabele ruimte de dienst kunnen volgen? Met een innovatieve combinatie van warmtepompen van alpha innotec, vloerverwarming van Uponor, waarmee verwarmd en gekoeld kan worden, en luchtbehandelingskasten. Honderden inblaaspunten in de vloer leggen een “deken” met comfortabele temperatuur in de leefzone. Dus kerkgangers zitten er warm bij in de winter en koel in de zomer. Deze deken komt niet hoger dan 1,90 meter, dus er worden geen overbodige kubieke meters verwarmd. Sjacco: “Een bestaande kerk verduurzamen is natuurlijk ingewikkelder dan een nieuw pand voorzien van verwarming en koeling. Zo’n traject duurt vaak een jaar of twee. Er moet bepaald worden welk deel van de constructie intact blijft en wat weg kan, waar nieuwe stijg-schachten te realiseren zijn en waar ventilatiekanalen en leidingwerk aangebracht kunnen worden.”
Verduurzaming en renovatie kerk Barneveld
Het verduurzamen van de Rehobothkerk van de Gereformeerde Gemeente Barneveld-Centrum was zo’n opdracht. Rond Pinksteren 2026 is dit project klaar. De klimaatinstallaties van de kerkzaal zijn vernieuwd en de kleinere zalen zijn opgetopt met een extra verdieping. Sjacco: “We hebben luchtkanalen aangebracht in de kruipruimte. Hiermee wordt warme of koude lucht onder de kerkbanken ingeblazen. De lucht wordt verdeeld over meer dan 400 inblaaspunten die het met heel lage snelheid inblazen. De basistemperatuur die de vloerverwarming levert, mengt met de inblaastemperatuur en zo kunnen we hier een comfortabel klimaat creëren in de leefzone, tot maximaal 1,80 a 1,90 meter boven de vloer.” Hans: “Het inblazen gaat heel geleidelijk, daardoor ontstaat een soort deken van zuurstofrijke lucht met een aangename temperatuur. De frisse lucht is nodig omdat er gemiddeld 2000 man in de kerk zit tijdens een dienst. En een dienst duurt toch al snel twee uur.”
De verse lucht komt van twee luchtbehandelingskasten die zowel onafhankelijk van elkaar als samen kunnen
werken. Sjacco: “Dus beide kasten kunnen tegelijk ingezet worden voor de kerkzaal, of één kast voor de kerk en de andere kast voor de zalen. Hierdoor worden de luchtbehandelingskasten veel effectiever ingezet. Wij zetten de combinatie vloerverwarming en luchtbehandeling vaak in bij projecten met ruimten waarin meerdere personen verblijven, zoals scholen, kantoren en kerken met zalen voor bijeenkomsten.”
“ Kerkgangers zitten er warm bij in de winter en koel in de zomer.”
Oplossing met zeer weinig geluid
De installatie in deze Barneveldse kerk bestaat uit twee SWP brine/water warmtepompen met gesloten bronnen en acht monoblock lucht/water warmtepompen van elk 13 kW. Nathan Projects voerde de boringen uit. Sjacco: “De opstelruimte in de kerk is beperkt, daarom hebben we gekozen voor de alpha innotec Hybrox 16 van Nathan.” Deze oplossing produceert zeer weinig geluid. Dat was een belangrijke eis, want de kerk staat in dichtbebouwd gebied. Sjacco: “De brine/water warmtepompen worden zowel passief ingezet voor de vloerverwarming als actief voor de koeling van ventilatielucht. De lucht/water warmtepompen worden voor zowel koeling als verwarming ingezet.”
Eveneens de zalen als de kerk kregen vloerverwarming en een luchtbehandelingssysteem. Hans: “De kerkzaal heeft een zandcementvloer, daarin hebben we verdeeld over 920 m2 sleuven gefreesd en vloerverwarming gelegd. In de nieuw gerealiseerde zalen op de tweede verdieping hebben we gipsvezelplaten geplaatst en daarin gefreesd. Hier beslaat de oppervlakte 140 m2. In totaal hebben we dus bijna 10 km aan vloerverwarming gelegd.”
Nieuwbouw kerk Kesteren
ITH, A1 en Nathan werken ook samen aan nieuwbouwkerken. Zo ook bij de nieuwe kerk die de Gereformeerde
Gemeente Kesteren liet bouwen en waarvan de installatie in april 2026 is opgeleverd. Het nieuwe kerkgebouw is onderdeel van een nieuwbouwwijk waarin ook scholen, appartementen en andere woningen gebouwd worden. Sjacco: “We hebben in dit nieuwe pand twee SWP brine/water warmtepompen geplaatst met bodemlussen en twee alpha innotec lucht/water warmtepompen uit de Pro-serie. We hebben deze combinatie geadviseerd zodat de bronnen vergunningsvrij aangebracht konden worden. Het aanvullende vermogen van de lucht/water warmtepompen is met name noodzakelijk voor koeling. De extra stroom die hiervoor nodig is, kan opgewekt worden met zonnepanelen.” Hans en zijn team hebben ook in dit project het Uponor vloerverwarmingssysteem gelegd.
Goede samenwerking dankzij lange relatie
Opdrachtgever GG Kesteren had als belangrijkste wens een duurzaam gebouw met een prettig binnenklimaat en de mogelijkheid om zowel te verwarmen als te koelen. Sjacco: “Met vloerverwarming houden we het gebouw op een basistemperatuur van ongeveer 18 graden Celsius. De kerkdiensten worden goed bezocht, de aanwezigen warmen de ruimte verder op. De opdrachtgever vindt koeling ook belangrijk. Dankzij zestien bodemboringen kan er ook worden gekoeld met de vloerkoeling (passieve koeling). Actief koelen kan met de twee lucht/water warmtepompen in combinatie met luchtbehandeling. De warmtepompen van het merk alpha innotec zijn in cascade-opstelling geplaatst; ze kunnen dus optimaal samenwerken.” Hans: “Wij hebben vloerverwarming in de kerkzaal, consistorie en de acht zalen van het gebouw gelegd. Een combinatie van 16 en 20 mm buizen. Voor 20 mm leidingen heb je minder groepen nodig, dat kan een voordeel zijn.” De zalen worden intensief gebruikt voor bijeenkomsten en activiteiten.
Of er uitdagingen waren? Hans: “Het was vooral de kunst om ons aan de planning van ITH te conformeren en als er iets wijzigde mee te schakelen.” Sjacco: “Wij vinden dat dit project goed verlopen is. Hans en ik kennen elkaar goed, we hebben aan een half woord genoeg en dat werkt, ook in dit project, prettig samen.”
